اگر وصلهء بالشتك مانند ، كه بر زخم است ريم سفيد بر آن بود ، دليل درد كم و تپش زياد است ؛ اگر زرد يا بدرنگ يا رقيق بود ، درد سبك‌تر است ؛ اگر قرمز بود ، درد بسيار سبك‌تر است ، و اگر رنگ خاكى داشت ، درد بسيار شديد است . علاج : اگر قرحه در چشم راست است ، بيمار بر طرف چپ و اگر در چشم چپ است بر طرف راست بخوابد . بايد قبل از انفجار ، قرحه را با لطف مداوا كرد ، كه اگر انفجار كند ، اطراف قرحه را مداوا كردن دشوارتر است . بايد گوشت جوجه به بيمار داد تا نيرو را محافظت كند و قرحه انفجار نكند و زوايد در بدنش زياد نشود . نبايد بيمار بسيار سير باشد . نبايد با بانگ بلند صدا كند ، و تا ممكن است از عطسه كردن خوددارى نمايد . تا قرحه به پختگى نرسد به حمام نرود ، و اگر رفت زياد نماند . پاكسازى سر وسيلهء پاك‌سازيهايى كه ماده را به سوى پايين مىرانند اهميت زيادى دارد . حجامت بر ساق گذاشتن ( زدن و ريد صافن ) بسيار مفيد است . در ميان هر چهار روز پختنيها و خيس شدنيهايى چنان بخورد كه مواد ناباب گرم و رقيق را اسهال دهد . اگر با قرحه رمد همراه بود ، پاك‌سازيهايى كه در باب رمد ذكر شد و عبارت از داروهاى مسكن درد و فرونشاندن قرحه است مانند : شياف « نشاسته‌اى » ، « كندرى » سپيداب ، چكاندن شير پستان زن در چشم است . اگر سيلان چشم هم هست ، با اين داروها ، داروهاى بازدارندهء سيلان را بياميز ! به‌هرحال بايد هميشه داروهايى را در نظر گرفت كه خشكنده و بدون سوزش باشد . هرگاه حرارت شدت يافت ، شياف « شادنهء نرم » و « شياف كندرى » بسيار مفيد است . شياف « سفانيون » ( سقايبون - نسخه ) و شياف « قويبس » ( فونيس - نسخه ) نيز نافعند . اگر سيلان هست ، شياف « مادرفوس » ( ديوريس - نسخه ) يا شياف « امال دوسوس » ( امالون و سدى - نسخه ) خوب است . اگر سيلان همراه تندى و تيزى است ، شياف « ساير بابون » ( سارتابون - نسخه ) ، اگر آزار و حدت نداشت ، شيافى كه مرّ و سنبل رومى در آن است . اگر چرك در قرحه بود ، آن را با عسلاب يا آب شنبليله يا لعاب بزر كتان يا شير پستان زن و يكى از اين شيافها پاك كن ! اگر خورندگى قرحه شديد بود « طرحما طيقون » ( طرخماطيقون - نسخه ) را استعمال كن ! هرگاه قرحه از چرك پاك شد ، علاجش با خشكنده‌هاى بدون درد گزشى است مانند شياف « كندرى » ، خود كندر ، شياف نشاسته‌اى ، شياف سپيداب ، شياف سرب سوختهء شسته ، « شياف سپيد » ، به‌ويژه شياف « ابار » ( سرب سياه ) شياف خاكستر صدف شسته با سپيدهء تخم ، شياف خاكستر صدف بزرگ شسته با مقدار آن شادنه . اينك شيافى تركيبى ديگر : نسخهء شياف « لونابيس » : جوش كوره شانزده مثقال ، سپيداب شسته يك اوقيه ، نشاسته و افيون و كتيرا هريك دو مثقال